Bir Defterin Sayfalarına Sığmayan Hikâye
Kayseri’nin kışları sert olur derler, ama ben artık sadece havanın değil, insanın içinin de sertleştiğini düşünüyorum. 25 yaşındayım ve neredeyse her gün bir şeyler yazıyorum. Günlük tutmak bana çocukça bir alışkanlık gibi gelmiyor; tam tersine, içimde birikenleri dışarıya dökmediğimde boğuluyormuşum gibi hissediyorum.
O gün de yine defterimi açtım. Kalem elimdeydi ama yazmakta zorlanıyordum. Çünkü aklımda tek bir cümle dönüp duruyordu: “Tek başına okunabilen harflere ne denir?”
Bu soru basit görünüyordu ama içimde açtığı boşluk hiç basit değildi.
Yalnız Harflerin Sessizliği
Bugün Fanu sayfasında “Tek başına okunabilen harflere ne denir” üzerine hazırladığımız içeriği sizlerle buluşturuyoruz.
Küçükken öğretmenim tahtaya harfleri yazarken hep bir ritim olurdu. “A, E, I, İ, O, Ö, U, Ü…” dediğinde sınıf bir ağızdan tekrar ederdi. O zamanlar bunun ne kadar özel bir şey olduğunu anlamazdım.
Şimdi düşünüyorum da, bazı harfler tek başına bile bir nefes gibi çıkabiliyor insanın ağzından. İşte bu harflere “ünlü harfler” deniyormuş. Yani tek başına okunabilen harfler aslında sesli harflerdir.
Bunu ilk öğrendiğimde içimde garip bir kırılma olmuştu. Çünkü o an şunu düşündüm: Demek ki bazı şeyler gerçekten yalnızken de var olabiliyor.
Ama ben yalnız kalmayı hiç iyi becerememiştim.
Kayseri Akşamı ve İçimdeki Sessizlik
O gün Kayseri’de hava soğuktu. Camın kenarına oturmuş, dışarıda titreyen sokak lambalarına bakıyordum. İnsanların hızlı hızlı yürüyüşü, montların içine gömülmüş omuzlar, aceleyle kapanan kapılar…
Ben ise yerimde sabit kalmıştım.
Defterimde yine aynı soru:
“Tek başına okunabilen harflere ne denir?”
Cevabı biliyordum artık: ünlü harfler.
Ama mesele cevap değildi. Mesele, bu cevabın bende uyandırdığı duyguydu.
İçimde bir hayal kırıklığı vardı. Çünkü ben kendimi hiçbir zaman “tek başına okunabilen” biri gibi hissetmemiştim. Hep bir şeye, birine, bir bağlamın içine ihtiyaç duyuyordum.
Ünlü Harflerin Garip Gücü
Ünlü harfler aslında dilin nefesi gibidir. Tek başına söylenebilirler, ses verirler, hatta anlamın temelini oluştururlar.
“A” dediğinde bir şaşkınlık çıkabilir, “O” dediğinde bir hayret, “E” dediğinde bir tepki…
İçimde bunu düşünen tarafım, yani daha sakin ve analitik olan yanım şöyle diyordu:
“Bu harfler fonetik olarak bağımsızdır. Ses üretimi açısından açık ve titreşimsiz şekilde çıkarılabilirler.”
Ama içimdeki duygusal taraf hemen araya giriyordu:
“Bazen insanlar da tek başına güçlü görünür ama aslında içten içe bir sese, bir karşılığa ihtiyaç duyar.”
O an kendime kızdım. Çünkü yine her şeyi kendime benzetiyordum.
Defterde Açılan Eski Bir Sayfa
Defterimin arasından eski bir sayfa düştü. Tarihi birkaç ay öncesine aitti. Üzerinde şunu yazmışım:
“Beni kimse tek başıma dinlemiyor gibi.”
O cümleyi okuyunca boğazım düğümlendi. O gün ne hissettiğimi hatırladım. Konuştuğumda bile sanki sesim başka seslerin arasında kayboluyordu.
Ve yine aynı soru zihnime geldi:
Tek başına okunabilen harflere ne denir?
Ünlü harfler.
Ama ben neden kendimi hiçbir zaman “tek başına okunabilir” hissetmiyordum?
Bir Kütüphanede Başlayan Düşünce
Bir gün üniversitenin kütüphanesinde ders çalışırken bu konu aklıma tekrar geldi. Kitabın kenarına küçük notlar alıyordum. Yanımda oturan insanlar sayfaları çeviriyor, kalem sesleri birbirine karışıyordu.
O anda fark ettim ki bazı sesler tek başına duyulabiliyor, bazıları ise ancak diğer seslerle anlam kazanıyor.
Sessiz harfler mesela… Onlar tek başına neredeyse hiç var olamıyor. Bir “b”, bir “t”, bir “k”…
İçimdeki duygusal taraf burada yine devreye girdi:
“Belki de insanlar da böyle. Bazıları ünlü harfler gibi kendi başına var olabiliyor, bazıları ise ancak birinin yanında anlam kazanıyor.”
Bu düşünce beni hem rahatlatmış hem de üzmüştü.
Çünkü ben kendimi çoğu zaman sessiz harf gibi hissediyordum.
Bir Arkadaş Mesajı ve Kırılan Sessizlik
O akşam telefonuma bir mesaj geldi. Eski bir arkadaşım yazmıştı:
“Nasılsın?”
Basit bir soru. Ama o an bana çok ağır geldi.
Çünkü “iyiyim” demek istemiyordum ama “kötüyüm” demek de kolay değildi.
Ekrana bakarken yine aynı düşünce:
Tek başına okunabilen harflere ne denir?
Ünlü harfler.
“A” desem, içimdeki boşluk açığa çıkacaktı. “E” desem, eksiklik belli olacaktı. Ama hiçbir şey yazmazsam da yok sayılacaktım.
O an şunu hissettim: Ben de bir tür harfim aslında. Ama hangi tür olduğumu bilmiyorum.
Ünlü Harfleri Öğrenirken Kendimi Öğrenmek
Zaman geçtikçe bu basit dil bilgisi sorusu benim için bir tür aynaya dönüştü.
Tek başına okunabilen harflere ne denir?
Ünlü harfler.
Ama bu cevap artık sadece bir bilgi değildi. Bir anlam taşımaya başlamıştı.
Çünkü ünlü harfler bana şunu öğretiyordu:
Bazı sesler kendi başına var olabilir. Ama bu, yalnızlık demek değildir. Bu, tamamlanmışlık demektir.
İçimdeki kırılgan taraf bunu kabul etmekte zorlanıyordu:
“Peki ben neden tamamlanmış hissetmiyorum?”
Gece ve İç Sesler
Gece olduğunda Kayseri daha sessiz olur. O sessizlikte kendi iç sesim daha yüksek konuşur.
Defterimi açtım yine.
Yazdım:
“Tek başına okunabilen harflere ne denir?”
Sonra durdum.
Kalem elimde titredi.
Ve ilk kez kendime dürüstçe şunu söyledim:
“Ben tek başına var olmayı öğrenmek istiyorum ama bundan korkuyorum.”
Ünlü harfler geldi aklıma. A, E, I…
Onlar yalnız kalınca da ses çıkarabiliyordu. Ama belki de onlar hiçbir zaman gerçekten yalnız değildi; çünkü dilin içinde her zaman bir anlam ağı vardı.
Bu içeriğimizle “Tek başına okunabilen harflere ne denir” hakkında kapsamlı bir bakış açısı sunmaya çalıştık. Fanu okurlarına sevgilerle!
Son Bir Anlam Arayışı
Ertesi gün sabah uyandığımda hâlâ aynı soru zihnimdeydi. Ama artık farklı bir yerden bakıyordum.
Tek başına okunabilen harflere ne denir?
Ünlü harfler.
Ama artık bu kelime bana sadece bir dil bilgisi konusu gibi gelmiyordu. Bir varoluş biçimi gibi geliyordu.
Kendime şunu söyledim:
“Belki de mesele tek başına okunabilmek değil. Belki de mesele, okunmaya değer bir ses olabilmek.”
İçimdeki duygusal taraf ilk kez biraz sakinleşti.
İçimdeki boşluk tamamen dolmadı ama biraz anlam kazandı.
Ve o gün defterime şunu yazdım:
“Bazı harfler tek başına okunur. Bazı insanlar da tek başına var olmayı öğrenir. Ama herkesin kendi sesi vardır.”